( 1 Vote ) W zeszłym roku większość ankietowanych (56%, z czego ponad ćwierć z wyższym wykształceniem) nie miała żadnego kontaktu z książką. Także ze słownikiem, encyklopedią, poradnikiem, albumem czy e-bookiem. Nawet wśród uczących się i studiujących widać odpływ od słowa pisanego: aż jedna trzecia nie tknęła książki, i to mimo lektur rzekomo obowiązkowych… Ba – tu już nie czyta się nawet streszczeń! A domniemany brak czasu, jak się okazuje, nie ma nic do rzeczy.

Skoro książek czytamy niewiele, to kupujemy ich jeszcze mniej. W 2007 roku przeciętne roczne wydatki Polaka na ten cel przekroczyły ledwie 17 złotych. Na nic marne pocieszenia, że liczba tytułów na rynku wydawniczym wzrosła do 30 tysięcy w ubiegłym roku. Nikt bowiem nie mówi o ich małych nakładach i o egzemplarzach latami zalegających półki czy magazyny księgarskie. Krótko mówiąc: znacznie więcej publikujemy, niż czytamy. Równie mało podkreśla się inne, bardziej jeszcze przerażające zjawisko: nie o wstręt do samych książek tu chodzi, lecz o niechęć do wszelkiego dłuższego tekstu drukowanego, także prasowego (35% nie czyta prasy w ogóle). A tekst „dłuższy” oznacza w ankietach już taki powyżej trzech stron. Czyli lektura wymagająca odrobinki czasu, nie daj Boże skupienia – odpada. Jak dobrze, że zwykle mieszczę się w 3 tysiącach znaków (to nieco ponad 1,5 znormalizowanej strony): szanse na przytrzymanie czytelnika przy tej rubryce jeszcze nie są zaprzepaszczone.

Zawęża się coraz bardziej ta elitarna grupa Polaków, którzy – wbrew danym – pochłaniają książki w większej ilości. O ile w 2004 roku niemal jedna czwarta z nich czytała więcej niż 7 książek rocznie, to teraz do tej „elity” przyznaje się tylko połowa. Czytanie nie jest trendy? Wstyd się przyznać? Hm... Takie ginące zjawisko cywilizacyjne. Będą pewnie o nim kiedyś pisać prace – takie jak dziś naukowcy o dinozaurach.

Może też specjaliści dostrzegą inny związek: dawniej czytano więcej przy względnie niewielkim odsetku osób studiujących; teraz zaś, gdy chwalimy się bodaj 2 milionami studentów i kilkuset uczelniami, czytelnictwo się załamało. Przypadek? A jak wytłumaczyć, że w innych krajach europejskich – przecież też nie rozwijających się gorzej – owego spadku nie odnotowano? Jak zrozumieć tamtejszy wciąż ogromny prestiż nagród literackich i autorytet wielkich pisarzy?

Odnotowując to wszystko, zacząłem się zastanawiać nad przemodelowaniem tytułu mojej rubryki („czytać nie czytać?”). Bo jeśli ktoś przeczyta go statystycznie, czyli nie w pełni, to może zapamiętać na przykład tylko ten drugi człon. I w ogóle co to za dywagacje w stylu „być albo nie być”? Tu trzeba sobie jasno powiedzieć: jeśli już ktoś patrzy na slogan w nazwie tego cyklu wybiórczo, to koniecznie na jego początek. Tylko to pierwsze! Czyli – „czytać”. I bez żadnych znaków zapytania.

 

Tomasz Chomiszczak

Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

 

« poprzednia		następna »